img baltic img norway
No warnings

Wisła Śmiała

ftp img project wisla wisla

Utworzenie map terenów zalewowych zagrożonych powodzią od morza przez Wisłę Śmiałą przy wykorzystaniu niezbędnego sprzętu i oprogramowania oraz numerycznej mapy terenu

Oddział Morski w Gdyni Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej PIB zrealizował projekt pt. „Utworzenie map terenów zalewowych zagrożonych powodzią od morza przez Wisłę Śmiałą przy wykorzystaniu niezbędnego sprzętu i oprogramowania oraz numerycznej mapy terenu” na podst. umowy UDA-RPPM.05.03.00-00-001/09-00 z dnia 17 listopada 2009 r. oraz aneksu nr UDA-RPPM.05.03.00-00-001/09-01 zawartej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego w 5 osi priorytetowej - środowisko i energetyka przyjazna środowisku, w działaniu 5.3 – zarządzanie informacją o środowisku. Projekt ten został współfinansowany w 75% z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz dofinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku, nr umowy WFOŚ/D/542/198/2010.

Okres realizacji projektu: III.2010 – XII.2013

Całkowita wartość Projektu: 615 008,09 zł
Wartość finansowania unijnego z EFRR (75%): 460 938,83 zł
Wartość dofinansowania z WFOŚiGW: 100 000,00 zł
Środki własne: 54 069,26 zł

Celem nadrzędnym projektu było usprawnienie systemu informacji o zagrożeniach powodziowych z jednoczesnym uwzględnieniem wpływu morza i zmiany klimatu do 2030 r. dla terenów zagrożonych skutkami zjawisk ekstremalnych występujących na morzu w rejonie Wisły Śmiałej. Projekt obejmuje obszar wysp Sobieszewskiej i Portowej o łącznej powierzchni 60 km2, leżący w granicach administracyjnych gminy miejskiej Gdańsk oraz koryta Martwej Wisły. Jest to obszar bardzo atrakcyjny pod względem rekreacyjno-mieszkaniowym z dużym potencjałem gospodarczym.

Celem bezpośrednim projektu było utworzenie map terenów zalewowych przy wykorzystaniu aplikacji do prezentacji informacji geograficznej – GIS, modeli matematycznych oraz numerycznej mapy terenu.

Realizacja projektu umożliwiła stworzenie lokalnego systemu wspomagania ostrzegania przed powodzią poprzez wdrożenie wyników projektu do służby prognoz IMGW-PIB. Ponadto została stworzona podstrona internetowa z zakładką „Wisła Śmiała” poświęcona zagrożeniom powodziowym analizowanego obszaru, która wpłynie na poprawę dostępu do lepszej jakości informacji.

W ramach projektu zostały wykonane dla przedmiotowych obszarów mapy terenów zalewowych od zjawisk sztormowych na morzu z uwzględnieniem scenariuszy zmian poziomu morza do 2030 roku. Realizacja projektu pozwoliła na ocenę skali zagrożenia dla istniejącej infrastruktury budowlanej, przeciwpowodziowej oraz brzegu morskiego i strefy przybrzeżnej morza. Uzyskane informacje będą podstawą planowania przestrzennego na przedmiotowym obszarze, jak również dla podjęcia działań zmierzających do ograniczenia zagrożenia powodziowego w czasie ekstremalnych zjawisk na morzu.

Identyfikacja zagrożeń powodziowych spowodowanych wezbraniem wód morskich może mieć także wpływ na stan obszarów chronionych w przyszłości, co dla organów zarządzających tymi obszarami będzie istotną informacją. Na obszarze objętym projektem występują obszary chronione Natura 2000, które obejmują fragment zewnętrzny delty Wisły oraz 12 kilometrowy pas wybrzeża Wyspy Sobieszewskiej. Jednocześnie przewiduje się i zostało to zbadane (animacja komputerowa), że rezerwat Ptasi Raj może mieć pozytywny wpływ na podniesienie bezpieczeństwa powodziowego omawianego rejonu poprzez przejęcie części wód wezbrania sztormowego.

Wykonane w ramach projektu prace modelowe zostały wdrożone do Operacyjnej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej a generowane ostrzeżenia i komunikaty będą prezentowane na portalu internetowym baltyk.pogodynka.pl oraz stanowić podstawę do działań interwencyjnych podczas lokalnego zagrożenia powodziowego.

Efekt ekologiczny i rzeczowy

W wyniku realizacji projektu pt. „Utworzenie map terenów zalewowych zagrożonych powodzią od morza przez Wisłę Śmiałą przy wykorzystaniu niezbędnego sprzętu i oprogramowania oraz numerycznej mapy terenu” powstał udoskonalony lokalnie system informacji o zagrożeniach powodziowych.

System ten będzie monitorował i prognozował wezbrania morskie w sąsiedztwie Wisły Śmiałej, obejmujące wyspy Sobieszewską i Portową o łącznej powierzchni 60 km2.
Opisywany obszar jest bardzo atrakcyjny pod względem rekreacyjno-mieszkaniowym oraz gospodarczym, a rosnące zainteresowanie w zakresie możliwości rozwoju budowlano-inwestycyjnego musi sprostać współczesnym wymaganiom w zakresie ochrony przed powodzią i potencjalnymi zagrożeniami dla środowiska.

Realizacja projektu pozwoliła na osiągnięcie ważnego celu gospodarczego poprzez wpływ na aktualizację planów zagospodarowania przestrzennego, dla których podstawą opracowania są mapy terenów zalewowych. Uwzględnienie w planach zagospodarowania przestrzennego zagrożeń powodziowych (wyznaczonych w ramach projektu) - poza najważniejszym celem, tj. ochrony ludzkiego życia i mienia - zapewni w przyszłości ochronę środowiska naturalnego przed zagrożeniami, zanieczyszczeniami, bądź nawet katastrofą ekologiczną, poprzez uniemożliwienie lokalizacji inwestycji mogących w sposób znaczący pogorszyć stan środowiska. Wdrożona zostanie w ten sposób zasada przezorności (prewencji) przed możliwym negatywnym wpływem na stan ekologiczny w przypadku zalania omawianych terenów w czasie wystąpienia wezbrań sztormowych.

Równocześnie zostały zrealizowane cele obejmujące wymiar społeczny w zakresie:
- poprawy dostępu do informacji poprzez stronę internetową;
- podniesienia poczucia bezpieczeństwa poprzez ulepszenie systemu ostrzegania przed zagrożeniem powodziowym;
- podniesienia świadomości o istnieniu i znaczeniu obszarów chronionych.

Ponadto projekt przyczynił się do lepszego zrozumienia potrzeby ochrony środowiska wodnego i istniejących obszarów NATURA 2000 (m.in. Ptasi Raj), poprzez wykazanie ich pozytywnego wpływu na bezpieczeństwo powodziowe analizowanego obszaru (przejęcie części wód powodziowych). Oznacza to również pozytywny wpływ na ochronę środowiska. W tym celu przeprowadzono dodatkową animację komputerową, w sytuacji gdy rezerwat Ptasi Raj byłby niechroniony i zabudowany. Efekty rzeczowe i ekologiczne zostały realizowane w każdym z zadań, które są opisane poniżej.

Przyjęte rozwiązania są zgodne z prawem krajowym i unijnym oraz stosowaną na świecie metodyką prowadzenia badań naukowo-aplikacyjnych.
Projekt ze względu na charakter badawczo-aplikacyjny a nie inwestycyjny nie stwarzał żadnych zagrożeń dla środowiska naturalnego. W ramach realizacji projektu nie przeprowadzono żadnych prac budowlanych.

Realizacja Projektu obejmowała 6 zadań:

ZADANIE 1: Ocena aktualnego stanu zagrożenia powodziowego terenów na zachód i wschód od Wisły Śmiałej.

Celem zadania było identyfikacja i ocena czynników generujących zagrożenia powodziowe po wykonaniu Przekopu Wisły (odcięcie Wisły Martwej i Śmiałej od głównego koryta Wisły) oraz po urbanizacji i uprzemysłowieniu części obszarów przyległych do Wisły Śmiałej z uwzględnieniem obszaru NATURA 2000 i rezerwatu przyrody.
Opracowanie zawiera identyfikację zagrożeń powodziowych w rejonie zlewni Wisły Śmiałej w czasach historycznych i obecnie, charakterystykę hydrologiczną regionu na podstawie danych z wybranych stacji wodowskazowych, charakterystykę wezbrań sztormowych w Gdańsku oraz opis meteorologiczno - hydrologiczny wybranych sytuacji powodziowych.

ZADANIE 2: Wpływ zmian klimatu na wzrost poziomów morza do 2030 r.

Celem zadania było oszacowanie dla obszarów przybrzeżnych, położonych przy Wiśle Śmiałej wzrostu do 2030 roku średniego poziomu morza oraz poziomów zagrożenia powodziowego (tzw. precentyle 99% i 99,95% odpowiadające w przybliżeniu prawdopodobieństwu występowania powodzi raz na 100 i 200 lat, zgodnie z Prawem Wodnym) na podstawie (tzw. statystyczny downscaling oraz modeli statystyczno-empirycznych) prognozowanych zmian klimatu (m.in. raporty IPCC) przewidujących wzrost prawdopodobieństwa występowania powodzi poprzez zwielokrotnienie zjawisk.

ZADANIE 3: Modelowanie zjawisk orz scenariusze zagrożeń powodziowych

Celem zadania było wyznaczenie zasięgu i wielkości zagrożenia powodziowego wraz z przewidywaną wysokością wody na analizowanym obszarze dla opracowanych w zadaniach 2 i 3 scenariuszy, przy wykorzystaniu modeli MIKE/HECRAS i pracujących w operacyjnej służbie IMGW-PIB oraz Litpacka. Wymodelowane zostały: zasięg powodzi, głębokości wody lub, w odpowiednich przypadkach, poziomy zwierciadła wody. W celu powiązania wyników modelowania z wspomaganiem i rozbudową systemu wczesnego ostrzegania (zadanie 6) wszystkie te scenariusze zostały powiązane z przewidywaną wysokością poziomów morza oddziaływującą na zagrożenie powodziowe analizowanego obszaru: ustalenie krytycznych wartości potencjalnego zagrożenia powodziowego, zgodnie z Dyrektywa Powodziową art.6 i 13 oraz Prawem Wodnym, w tym zdarzeń ekstremalnych tzn. dla zaobserwowanych absolutnych najwyższych wartości zagrożenia; średnie prawdopodobieństwo powodzi (częstotliwość występowania raz na 100 lat); niskie prawdopodobieństwo powodzi (częstotliwość występowania raz na 200 lat).
Pośrednim efektem realizacji tego zadania było stworzenie nowego narzędzia do analizowania i prognozowania zagrożenia w skali lokalnej.

ZADANIE 4: Mapy terenów zalewowych

Stworzono przy pomocy wyników z zadania 3 i aplikacji GIS: ARC VIEW mapy terenów zalewowych(łącznie 30 map) (zgodnie z Prawem Wodnym w skali 1: 10 000), określających zagrożenia powodziowe na analizowanym obszarze, czyli na Wyspie Portowej i Wyspie Sobieszewskiej. Wektorowo-komputerowy podkład kartograficzny analizowanego obszaru został przystosowany do potrzeb terenów zalewowych, wykonano pomiary przekrojów rzek oraz pomiary hydrologiczne (przepływ, rozkład prędkości itp.). W ramach zadania zakupiono skaner oraz oprogramowanie narzędziowe do przygotowania danych (Delphi, kompilator Fortranu) oraz oprogramowanie do modelowania matematycznego zjawisk hydrologicznych: LITPACK. Powstała również jedna baza danych obejmująca mapy dla różnych scenariuszy, która została udostępniona 7 instytucjom związanym z ochroną przeciwpowodziową.
Wykonano również trzy ekspertyzy i badania: nt. Oceny efektywności istniejących zabezpieczeń przeciwpowodziowych i ochrony brzegu morskiego.

1. „Ocena danych przestrzennych i sposobu ich prezentacji na potrzeby ewaluacji wstępnych wyników projektu „Wisła Śmiała”.
2. „Ocena zabezpieczenia brzegów morskich w rejonie ujścia Wisły Śmiałej w świetle wyników projektu”.
3. „Ocena efektywności infrastruktury przeciwpowodziowej a szczególności rola systemów polderowych w zabezpieczeniu przeciwpowodziowym obszaru objętego projektem Wisła Śmiała w świetle wyników projektu”.

W ramach tego Zadania wykonano dodatkowo animacje komputerowe (19 animacji) przedstawiające dynamicznie zmieniający się poziom wody w Wiśle Śmiałej w rejonie wyspy Sobieszewskiej oraz Portowej oraz uzupełnienie (wraz z wizualizacją) numerycznego modelu terenu o pomiary profili poprzecznych wzdłuż strefy brzegowej Wyspy Sobieszewskiej.

ZADANIE 5: Rozbudowa systemu analizowania prognozowania i reagowania na zagrożenie powodziowe

W ramach Zadania stworzono wspomaganie systemu wczesnego ostrzegania działającego w Państwowej Służbie Prognoz Hydrologiczno-Meteorologicznych (włączenie jako nowego modułu do Systemu Morskiej Hydrologii Operacyjnej) poprzez budowę nowego narzędzia w zakresie monitoringu zagrożenia powodziowego i środowiska (moduł Wisła Śmiała) i stworzenie nowego stanowiska do analizowania i prognozowania zagrożeń.

ZADANIE 6: Rozszerzenie dostępu do informacji o zagrożeniu powodziowym

W ramach tego Zadania utworzono moduł „Wisła Śmiała” na portalu www.baltyk.pogodynka.pl, celem zintegrowanej prezentacji dostępnych informacji nt. aktualnej sytuacji i zagrożenia powodziowego dla analizowanego obszaru projektu. W module tym, znajdują się informacje o projekcie „Wisła Śmiała” oraz zamieszczono:

• Mapy
• Animacje 3D
• Prognoza Ujście Wisły

Do stworzenia informacji edukacyjnej na istniejącej infrastrukturze monitoringu hydrologiczno-meteorologicznej na 2 stacjach IMGW – PIB: w Gdańsku Sobieszewie i w Świbnie, zamontowano tablice informacyjno - edukacyjne na których są umieszczone informacje o zainstalowanych przyrządach, historii pomiarów oraz historii zagrożenia powodziowego.

W celu wykształcenia umiejętności o możliwościach i sposobie wykorzystania wyników projektu, odbyły się 4 szkolenia dla pracowników administracji rządowej i lokalnej), odpowiedzialnych za realizację zadań ochrony przeciwpowodziowej, a także dla mieszkańców analizowanego obszaru (łącznie 100 osób). W trakcie szkoleń uczestnicy zapoznawali się z założeniami projektu, przedstawiano m.in. metodyki obliczania wód o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia, modelowanie w programie MIKE 11, przedstawiono animacje komputerowe terenów zalewowych zagrożonych powodzią od morza przez Wisłę Śmiałą, ogólne informacje o metodyce wyznaczania terenów zalewowych (w tym modelowanie numeryczne, generowanie map). W trakcie szkoleń dyskutowano nt. przydatności map zagrożeń i dynamicznych projekcji skutków powodzi dla władz, podmiotów gospodarczych i mieszkańców Gdańska, zwł. wyspy Portowej i Sobieszewskiej.

Projekt finansowany w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 – 2013.

 
 ftp img project wisla wfos